O inicjatywie
Historia kamiennych krzyży sięga średniowiecza. Początkowo pełniły one funkcję znaków pojednania pomiędzy zabójcą a rodziną ofiary. Z biegiem czasu zaczęły pojawiać się także krzyże pamiątkowe, upamiętniające tragiczne wydarzenia, choć w wielu przypadkach ich pierwotne znaczenie na zawsze pozostanie tajemnicą. Ciekawostką jest fakt, że na naszym terenie znajduje się również krzyż wykonany współcześnie.
Na powierzchni krzyży często wyryte są narzędzia zbrodni. Najczęściej spotykany jest miecz (Kłębanowice), ale pojawiają się również wizerunki noża, kuszy (Modlikowice) czy topora, a z biegiem czasu nawet pistoletu (Czernica). Zdarzają się także mniej oczywiste ryty, jak symbol krzyża w Godziszowej. Na niektórych obiektach wyryto jedynie daty (Janówek), na innych natomiast zachowały się bardziej rozbudowane inskrypcje
Kamienne krzyże najczęściej spotkać można w sąsiedztwie kościołów, niekiedy są one wbudowane w otaczające je mury (Grobla, Rokitnica) lub bezpośrednio w elewacje budynków (Chrośnica). Występują także w centrach miast, jak chociażby w Złotoryi, przy czym rekordzistą na naszym terenie jest Jawor, gdzie zachowało się aż osiem takich obiektów. Część krzyży znajduje się jednak w miejscach mniej oczywistych – z dala od zabudowań, na polach lub w środku lasów, czego przykładem jest Szlak Kamiennych Krzyży w Złotoryjskim Lesie
Na Dolnym Śląsku najwięcej kamiennych krzyży zinwentaryzowano w powiecie świdnickim. Na naszym terenie znajduje się ponad 100 tego typu zabytków, co plasuje nas w ścisłej czołówce województwa. Co istotne, wciąż odkrywane są kolejne obiekty – przykładowo w 2017 roku odnaleziono dwa krzyże w Nowym Kościele. Trudno więc przewidzieć, jakie znaleziska przyniesie przyszłość.
Kamienne krzyże różnią się między sobą wielkością, rodzajem skały, z której zostały wykonane, techniką obróbki oraz miejscem lokalizacji, co czyni każdy z nich wyjątkowym. Wszystkie krzyże znajdujące się w naszym regionie zostały sfotografowane i opisane na podstawie materiałów archiwalnych przez Łukasza Grucę. Zostały one uporządkowane według lokalizacji i przypisane do konkretnych miejscowości. Lista jest sukcesywnie aktualizowana.
Brennik (niem. Rothbrünnig), gm. Złotoryja
Rys historyczny
W 1923 r. M. Hellmich podał pierwszą informację o krzyżu z określeniem lokalizacji, wymiarów, materiału i sylwetki.
GPS: 51.169732, 15.979926
Wmurowany po zewnętrznej S stronie muru otaczającego teren kościoła Objawienia Pańskiego, w odległości 3 m na E od S bramki wejściowej.
Kamienny krzyż z rytem kuszy i korda. Ryt kuszy: 72×50×8 cm, naciąg 17×8 cm, stopka eliptyczna o osiach 13 i 10 cm. Ryt korda: 75×7×5 cm.
125×67×… cm, piaskowiec.
Brochocin (niem. Brockendorf), gm. Zagrodno
Rys historyczny
W 1923 r. M. Hellmich podał pierwszą informację o krzyżu z określeniem lokalizacji, wymiarów, materiału i sylwetki. Autor informował, że na początku XX w. spośród siedmiu istniejących tu dawniej krzyży, pięć rozbito na kawałki i wykorzystano następnie jako materiał budowlany. Zachowane fragmenty krzyży opisał jako wmurowane na prawo od wejścia na cmentarz przykościelny i stojącej obok kamiennej kapliczki – krzyż nr 1. Natomiast krzyż nr 4 został wmurowany od strony wewnętrznej, we wschodniej partii muru.
W latach 60. XX w. podczas rozbiórki i przebudowy muru odnaleziony został fragment z rytem sztychu i głowni – krzyż nr 3, który wmurowano w obecne miejsce. Prawdopodobnie element ten jest zaginioną częścią krzyża nr 1.
Krzyż nr 1 GPS: 51.211144, 15.931140
Wmurowany pionowo po zewnętrznej południowej ścianie muru otaczającego teren kościoła Matki Boskiej Bolesnej, w odległości 3 m na wschód od bramki wejściowej.
Kamienny krzyż, złamany na wysokości ok. 54 cm od góry.
158×47×… cm, piaskowiec.
Krzyż numer 2 GPS: 51.211158, 15.931204
Wmurowany poziomo po zewnętrznej południowej ścianie muru otaczającego teren kościoła Matki Boskiej Bolesnej, w odległości 8 m na wschód od bramki wejściowej.
Część trzonu kamiennego krzyża z fragmentem rytu korda 52×8 cm, głownia 42×8 cm, fragment rękojeści 9×5 cm, brak jelca.
83×61×… cm, piaskowiec.
Krzyż nr 3 GPS: 51.211178, 15.931264
Wmurowany poziomo po zewnętrznej południowej ścianie muru otaczającym teren kościoła Matki Boskiej Bolesnej, w odległości 12 m na wschód od bramki wejściowej.
Fragment kamiennego krzyża z rytem sztychu i głowni (miecza lub korda) 68×7 cm.
73×27×… cm, piaskowiec.
Krzyż nr 4 GPS: 51.211384, 15.931318
Wmurowany pionowo w wewnętrzną ścianę muru otaczającego teren kościoła Matki Boskiej Bolesnej, w odległości 10 m na południowy wschód od rogu prezbiterium kościoła.
Kamienny krzyż.
117×85×… cm, piaskowiec.
Choiniec (niem. Hainwald), gm. Pielgrzymka
Rys historyczny, krzyż 1
W 1923 r. M. Hellmich podał opis lokalizacyjny, wymiary i dodał sylwetkę krzyża. Po 1945 r. zabytek uważany za zaginiony, odnaleziony w 1979 r.
Rys historyczny, krzyż 2
Odnaleziony latem 1979 r. Dawniej nie był znany i opisywany. W 1981 r. został złamany przez nieznanych sprawców. W dniu 19 maja 2004 r. krzyż ten po uprzednim sklejeniu został postawiony.
Krzyż nr 1 GPS: 51.110008, 15.733125
Posadowiony przy leśnej dróżce pomiędzy wzniesieniami Sośnica i Świątek, w odległości ok. 1350 m na południe od domu Czaple-Choiniec nr 2 (dawniej Choiniec nr 72).
Opis dojścia: od domu nr 2, stojącego w pobliżu drogi Lwówek Śląski – Złotoryja (DW364), idąc duktem leśnym w kierunku południowym dochodzimy po 820 m do placu z rozwidleniem kilku leśnych duktów (do tego miejsca za zielonym szlakiem turystycznym). W tym miejscu skręcamy w dukt wiodący w kierunku południowo-zachodnim i po przejściu 530 m dochodzimy do stojącego po lewej stronie krzyża. Jest to teren leśny oddz. 206a.
Krzyż znajduje się na Szlaku kamiennych krzyży w Czaplach.
Kamienny krzyż z inskrypcją i datą, napisy w 10 rzędach, wysokość liter 5 cm. Inskrypcja: Anno 1760 / ist alhier auf dieser Stelle / ein junger Pursche von 18 Jahren / Abraham Britzler alhier von Har / persdorf von einem bösen Herrscher / durch einen / Schuß recht got / loser Weise / und sein Leben / gebracht. W tłumaczeniu: W roku 1760 w tym miejscu młody osiemnastoletni chłopak Abrbacham Britzler z Twardocic przez złego dziedzica jednym strzałem bezbożnie został pozbawiony życia. Krzyż złamany na wysokości ok. 50 cm od góry. Głowa w kształcie półkolistym.
102×67×25 cm, długość całkowita 136 cm, piaskowiec.
GPS: 51.111025, 15.742158
Posadowiony przy leśnej dróżce pomiędzy wzniesieniami Sośnica i Świątek, w odległości ok. 1050 m na południe od domu Czaple-Choiniec nr 2, dawniej Choiniec nr 72.
Od domu nr 2, stojącego w pobliżu drogi Lwówek Śląski – Złotoryja (DW364), idąc duktem leśnym w kierunku południowym dochodzimy po 820 m do placu z rozwidleniem kilku leśnych duktów (do tego miejsca za zielonym szlakiem turystycznym). W tym miejscu skręcamy w lewo, idąc duktem leśnym, który po ok. 100 m skręca łukiem w prawo (w kierunku południowym) i dochodzimy do krzyża stojącego po prawej stronie tego duktu. Od placu z rozwidleniem duktów jest to odległość 230 m. Jest to teren leśny oddz. 204g.
Krzyż znajduje się na Szlaku kamiennych krzyży w Czaplach.
Kamienny krzyż z rytem krzyżyka 27×25 cm, głębokość rytu 1 cm. Uszkodzone oba ramiona.
126×46×27 cm, długość całkowita 178 cm, złamany na wysokości ok. 70 cm od góry, piaskowiec.
Rys historyczny
W 1875 r. H. Luchs podał pierwszą informację o krzyżach w tej miejscowości. W 1891 r. H. Lutsch wymienił tę miejscowość, w której istnieją krzyże z rytami korda (noża). W 1923 r. M. Hellmich rozszerzył informacje, podając lokalizację krzyży, bez wymiarów (krzyż nr 1,2) z wymiarami i sylwetką (krzyż nr 3,4).
Krzyż nr 5 został odnaleziony dopiero w okresie powojennym po odpadnięciu tynku. Dawniej nieznany i nieopisywany.
Krzyż nr 1 GPS: 50.980346, 15.787277
Wmurowany częściowo w prawy róg południowej przypory muru otaczającego teren kościoła św. Jadwigi Śląskiej w Chrośnicy, w odległości około 13 m na lewo (W) od bramy wejściowej.
Kamienny krzyż z rytem korda 59×8×5 cm, głownia 33×8 cm.
86×75×24 cm, piaskowiec.
Krzyż nr 2 GPS: 50.980351, 15.787225
Wolno stojący, ok. 17 m na lewo (W) od bramy wejściowej na teren kościoła św. Jadwigi Śląskiej w Chrośnicy, 4 m na lewo od południowej przypory muru.
Kamienny krzyż. W głowie krzyża (z tyłu) widoczna pionowa bruzda długości 15 cm. Brak lewego ramienia.
84×46×20 cm, piaskowiec.
Krzyż nr 3 GPS: 50.980284, 15.787514
Wmurowany w róg prawej przypory bramy wejściowej na teren kościoła św. Jadwigi Śląskiej w Chrośnicy.
Kamienny krzyż z rytem korda 55×6×4,5 cm, głownia 37×6 cm. Poniżej rytu widoczne wgłębienie. Brak lewego ramienia.
95×46×23 cm, piaskowiec.
Krzyż nr 4 GPS: 50.980568, 15.787343
Wmurowany w południowa ścianę wieży kościoła św. Jadwigi Śląskiej w Chrośnicy na prawo od drugiego okna na wysokości dachu.
Kamienny krzyż.
Ok. 85×45×… cm, piaskowiec.
Krzyż nr 5 GPS: 50.980434, 15.787593
Wmurowany jako prawa, dolna część portalu w bocznym wejściu do kościoła św. Jadwigi Śląskiej, w odległości ok. 6 m na prawo od wejścia głównego.
Kamienny krzyż, brak lewego ramienia.
113×48×23 cm, piaskowiec.
Czernica (niem. Langenau), gm. Jeżów Sudecki
Krzyż nr1 GPS: 50.974273, 15.691274
Posadowiony w pobliżu najwyższego punktu drogi do Strzyżowca, przy samotnej starej lipie, w odległości 5 m po lewej (wschód) stronie skrzyżowania z polną drogą biegnącą granią wzniesienia.
94×64×26 cm, piaskowiec.
W 1909 r. P. Kutzer podał pierwszą informację o krzyżach w tej miejscowości. W 1923 r. M. Hellmich zamieścił wymiary i sylwetkę tego krzyża, ale omyłkowo podał jego lokalizację: na wzniesieniu pomiędzy Janówkiem a Czernicą, zamiast: na wzniesieniu pomiędzy Strzyżowcem a Czernicą. W 1939 r. niejaki Kudibal podał opis lokalizacji, wymiary i szkic tego obiektu.
Krzyż nr2: GPS 50.978328, 15.722707
Wmurowany w ogrodzenie posesji domu nr 102b w odległości 6 m na prawo (północny-zachód) od bramy wejściowej na teren placu kościoła św. Michała Archanioła.
98×90×…(ok. 30) cm, piaskowiec.
Odnaleziony dopiero w latach powojennych. W 1979 r. J. Milka podał pierwszą informację o istnieniu tego krzyża.
Krzyż nr3 GPS: 50.971085, 15.725984
Posadowiony po wschodniej stronie drogi do Płoszczyny w odległości ok. 800 m na południe od kościoła św. Michała Archanioła.
Kamienny krzyż z rytem miecza 93×25×9 cm i pełną aureolą o promieniu ≈ 38 cm. W dolnej części trzonu, pod aureolą, widoczny ślad klejenia po jego dawniejszym złamaniu.
135×106×32 cm, piaskowiec.
W 1909 r. P. Kutzer podał pierwszą informację o krzyżach w tej miejscowości. W 1923 r. M. Hellmich zamieścił lokalizację, wymiary i sylwetkę.
Krzyż nr4 GPS: 50.989953, 15.701260
Posadowiony w lesie w odległości 600 m na północny-zachód od domu nr 8 w Czernicy Dolnej.
Kamienny krzyż z rytem bandoletu i datą. Pistolet z zamkiem kołowo-krzosowym. Długość rytu 50 cm, szerokość 10 cm, lufa o długości 25 cm, szerokości 4 cm. Na „głowie” obiektu ryt daty: 1661, wysokość cyfr 8 cm.
90×59×24 cm, długość całkowita przed posadowieniem 135 cm, piaskowiec.
Leżący krzyż został odnaleziony dopiero w maju 2002 r.
Dziwiszów (niem. Berbisdorf/Ober Berbisdorf), gm. Jeżów Sudecki
Krzyż nr 1 GPS: 50.953894, 15.809366
Ustawiony po północno – zachodniej stronie bocznej drogi, koło domu nr 100.
Kamienny krzyż z rytem miecza 38×18×4 cm i krzyżyka 6×6 cm.
56×75×20 cm, piaskowiec.
W 1898 r. S. Beck podał pierwszą informację o dwóch krzyżach w tej miejscowości. Wspomniał, że jeden z nich, z Dziwiszowa Górnego (niem. Ober Bersbisdorf) uważany był już wówczas jako zaginiony. W 1923 r. M. Hellmich podał lokalizacje obu obiektów, jednak bez określenia ich wymiarów i sylwetek.
Dziwiszów krzyż nr 2 GPS: 50.943154, 15.798940
Ustawiony w ogrodzie, w odległości 25 m na południowy – zachód od domu nr 54.
Kamienny krzyż z rytem korda (noża) 50×6,5 cm, głownia 35×6,5 cm, rękojeść 15×4 cm, brak jelca. Posiada nieczytelny zarys, być może daty. W literaturze jego chronologię określa się na 1625 r.
60×91×24 cm, piaskowiec.
W 1898 r. S. Beck podał pierwszą informację o dwóch krzyżach w tej miejscowości, wzmiankując o rytach korda (noża) i daty 1625. W 1913 r. P. Kutzer informował o jednym krzyżu stojącym w ogrodzie, dodając informacje o rytach sztyletu i daty 1625. W 1923 r. M. Hellmich podał lokalizacje obu obiektów, jednak bez określenia ich wymiarów i sylwetek. W okresie powojennym krzyż ten uchodził za zaginiony. W sierpniu 2010 r. został odnaleziony
Gniewomierz (niem. Oyas), gm. Legnickie Pole
Krzyż nr 1 i 2 GPS: 51.159978, 16.217606
Trzony dwóch krzyży wmurowane poziomo, po zewnętrznej stronie muru otaczającego kościół św. Antoniego, od strony południowo – zachodniej.
Rys historyczny
W 1909 r. M. Hellmich podał pierwszą informację o krzyżu w tej wsi, a w 1923 r. dodał wymiary, lokalizację, materiał i sylwetkę.
Krzyż nr 1
Trzon i lewe ramię kamiennego krzyża z rytem korda 52×6 cm, rękojeść 18×4,5 cm.
146×45×… cm, piaskowiec.
Krzyż nr 2
Trzon kamiennego krzyża z rytem korda 44×6,5 cm, rękojeść 10×5
cm.
124×30×… cm, piaskowiec.
Godziszowa (niem. Reppersdorf), gm. Mściwojów
Krzyż nr1 GPS: 51.096488, 16.212148
Posadowiony w ogrodzie domu nr 51, w odległości 6 m na południe od muru domu.
Na obiekcie widoczne przedstawienie krzyża 17×16 cm i głębokości 2 cm. Na wysokości 61 cm od góry pozioma rysa długości 22 cm, a nad nią ryt znaku: ×, o wysokości 11 cm.
134×62×23 cm, piaskowiec.
Rys historyczny
W 1891 r. H. Lutsch podał pierwszą informację o istnieniu krzyża w tej miejscowości. W 1923 r. M. Hellmich zamieścił jego lokalizację, wymiary i sylwetkę.
Godziszowa Krzyż nr 2: GPS: 51.097768, 16.211255
Wmurowany w bramce wejściowej na teren placu kościoła św. Szczepana.
Kamienny krzyż z bliżej nieokreślonym rytem.
58×79×… cm, piaskowiec.
Rys historyczny
W lipcu 2010 r. w trakcie remontu miejscowego kościoła, przy odkuwania starego tynku odsłonięto kamienny krzyż. Dawniej nie był znany i nie ujmowano go w inwentaryzacjach.
Grobla (niem. Gräbel)
Rys historyczny
W 1891 r. H. Lutsch podał pierwszą informację o istnieniu krzyża z rytem miecza, umieszczonego w murze cmentarza przykościelnego we wsi Grobla, natomiast w 1909 r. P. Kutzer oszacował jego wysokość na 75 cm. W 1923 r. M. Hellmich podał lokalizację, wymiary, materiał i sylwetkę. Na szkicu zaznaczył linią przerywaną niewidoczną część krzyża (znajdującą się poniżej poziomu gruntu).
Wmurowany po zewnętrznej stronie muru otaczającego teren kościoła św. Anny od strony południowej (naprzeciw przystanku PKS).
Kamienny krzyż z fragmentem rytu korda 34×12×7 cm. Fragment głowni 20×7 cm, jelec 12×1 cm, rękojeść 14×5(6) cm.
43×69×…(ok. 15) cm, zlepieniec.
Janówek (niem. Johnsdorf), gm. Jeżów Sudecki
Rys historyczny
W 1909 r. P. Kutzer podał pierwszą informację o tym zabytku pisząc, że: stoi on na wzniesieniu pomiędzy Płoszczyną a Janówkiem. W. Kudibal przytoczył opis lokalizacji i informację o dacie: 1699. W okresie powojennym krzyż uchodził za zaginiony. Odnaleziony w 2002 r.
GPS: 50.980630, 15.748649
Posadowiony po zachodniej stronie leśnej drogi z Płoszczyny do Janówka, pomiędzy wzniesieniami Ptasia (620 m) i Czernicka Góra (518 m). Odległość od Płoszczyny wynosi ok. 2,0 km.
Kamienny krzyż. Ryt liter MB oraz daty 1699. Wysokość cyfr i liter 8 cm.
112×54×29 cm. Krzyż posiada ślady złamania na wysokości 51 cm od góry, piaskowiec.
Jawor krzyże Zamek Anioła: GPS: 51.052627, 16.192911
Sześć wmurowanych nad bramą bastionu od strony zachodniej zwanego „Zamkiem Anioła”, w ogrodzie Banku PKO, przy ul. Poniatowskiego 7. Krzyże wmurowano w dwóch rzędach, symetrycznie względem bramki wejściowej do bastionu.
W 1909 r. M. Hellmich wymienił Jawor, w którym znajdowały się kamienne krzyże. W 1922 r. ten sam autor zamieścił rysunek jednego z obiektów, z pełna aureolą, rytem topora i cepa oraz informacją: krzyż w murze miejskim Jawora. Rok później ponownie Hellmich opisał sześć zabytków znajdujących się w murze bastionu przy ogrodzie bankowym, podając wymiary i zamieszczając ich sylwetki. W okresie powojennym obiekty uważane były jako zaginione. Odnaleziono je dopiero w 1978 r.
Kamienny krzyż z pięcioma rytami i podwójną aureolą. Ryt cepa, drzewce 52×3 cm, obuch 24×2(3,5) cm, niezidentyfikowany czworokątna skrzyżowaniu ramion 12×12 cm. Poniżej wypukła rzeźba drabiny o 5 szczeblach 20×9 cm, też ryt topora 35×14×4 cm, długość ostrza 14 cm. Dwie pełne aureole przy skrzyżowaniu ramion, duża o promieniu r ≈ 20 cm, mała o promieniu r ≈ 14 cm, głębokość aureoli od powierzchni krzyża 4 cm. Na prawym ramieniu wypukła rzeźba kości 7×2(1) cm. Lewe ramię złamane w odległości 27 cm od krawędzi.
163×73×… cm, grubość krzyża powyżej 17 cm, piaskowiec.
Kamienny krzyż z rzeźbą topora 58×21 cm, szerokość toporzyska 4 cm, długość samego ostrza 16 cm, wypukłość całości 1,5 cm.
95×75×… cm, piaskowiec.
Kamienny krzyż ze „stopką”. Ryt korda 72×7,5 cm, głownia 58×7,5 cm, rękojeść 14×4,5 cm.
129×55×… cm. „Stopka” krzyża 25×59 cm. Łączna wysokość krzyża ze stopką 154 cm, piaskowiec.
Kamienny krzyż (zachowany tylko jego trzon) z bardzo słabo widocznym zarysem prawdopodobnie rytu grota włóczni (lub bełtu). Szacunkowe wymiary rytu długość 81 cm, średnica grotu 13 cm, przewężenie grotu ø 6 cm.
86×45(24)×… cm, piaskowiec.
Kamienny krzyż z wypukłą rzeźbą rapieru (szpady?) skierowanego ostrzem w prawo. Długość ok. 43 cm, głownia 24×3 cm, rękojeść 19×4 cm, osłona rękojeści 16×8,5 cm. Wypukłość rzeźby 1 cm. Pełna aureola o promieniu r ≈ 20 cm. Aureola wgłębiona 4,5 cm od powierzchni krzyża.
56×51×… cm, piaskowiec.
Pozostałe krzyże w miejscowości
Krzyż nr 7: GPS: 51.049030, 16.193946
Posadowiony po północno – zachodniej stronie Muzeum Regionalnego przy ul. Klasztornej 6. W odległości 15 m na północny – wschód od wejścia do muzeum.
Krzyż postawiony na kamieniu o wysokości 15 cm.
45×70×23 cm, piaskowiec.
W 1923 r. M. Hellmich opisał z lokalizacją we wsi Siekierzyce (niem. Seckerwitz) dwa krzyże, znajdujące się na południowym skraju drogi do Jawora, niedaleko granicznej drogi. Podał wymiary jednego z nich oraz zamieścił ich sylwetki. W okresie powojennym krzyże uznawane były za zaginione. Jeden z nich został odnaleziony 21 września 1998 r. i przewieziony do muzeum w Jaworze.
GPS: 51.048860, 16.193711.
Posadowiony po NW stronie Muzeum Regionalnego przy ul. Klasztornej 6. W odległości 5 m na SW od wejścia do muzeum.
Kamienny krzyż z aureolą o promieniu r ≈ 30 cm, grubość żebra ok. 8 cm. Słaby zarys rytu fragmentu miecza 61×12×6 cm, przy czym głownia mierzy 31×6 cm, jelec 12×3 cm, rękojeść 25×3 cm, głowica eliptyczna 9×3 cm.
8×88×27 cm, długość całkowita 82 cm, piaskowiec.
Odnaleziony 19 stycznia 1994 r. przy ul. Piastowskiej, na terenie posesji Państwowego Domu Małego Dziecka w Jaworze, a następnie przewieziony do muzeum, gdzie po oczyszczeniu, ustawiono go na postumencie w obecnym miejscu posadowienia.
Jerzmanice-Zdrój (niem. Bad Hermsdorf), gm. Złotoryja
Rys historyczny
W 1923 r. M. Hellmich podał pierwszą informację o tym zaginionym już wówczas obiekcie. Krzyż ten odnalazł w 1982 r. J. Milka.
GPS: 51.116550, 15.869958
Fragment kamiennego krzyża wmurowany po wewnętrznej stronie muru cmentarza otaczającego teren kościoła św. Antoniego, w odległości ok. 5 m na północ od zachodniej bramki wejściowej.
Kamienny krzyż, brak ramion. Słabo czytelny ryt daty 1763 o wysokości cyfr 7 cm.
56×26×… cm, piaskowiec.
Kępy (niem. Kampern/Campern), gm. Wądroże Wielkie
Rys historyczny
W 1891 r. H. Lutsch podał pierwszą informację o istnieniu dwóch krzyży w tej miejscowości. W 1923 r. M. Hellmich rozszerzył tę informację, podając lokalizację, wymiary, materiał i sylwetkę.
GPS: 51.118352, 16.390290.
Wmurowany po prawej (północnej) stronie bramki wejściowej do kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego od strony wschodniej.
Kamienny krzyż. Bardzo słabo widoczny ryt kuszy 40×35×6 cm, ramię naciągu 15×6 cm, stopka ø 6 cm.
154×75×24 cm, zlepieniec.
Kłębanowice (niem. Klemmerwitz), gm. Legnickie Pole
Rys historyczny
W 1923 r. M. Hellmich podał pierwszą informację o krzyżu, jego wymiarach, lokalizacji, zamieszczając również sylwetkę.
GPS: 51.180852, 16.279877
Posadowiony przed murem otaczającym teren kościoła św. Jadwigi, od strony północnej.
Kamienny krzyż z rytem miecza 118×33×8 cm, rękojeść 31×5 cm, głowica ø 9 cm.
159×79×31 cm, zlepieniec.
GPS: 50.924496, 15.869677
Ustawiony w załomie ściany kościoła św. Jana Chrzciciela, po lewej (północnej) stronie od wejścia.
Kamienny krzyż. Słabo widoczny ryt miecza 52×16×6 cm.
69×57×20 cm, długość całkowita 92 cm, zlepieniec.
Rys historyczny
W 1891 r. H. Lutsch podał pierwszą informację o dwóch krzyżach z rytami w tej miejscowości. W 1923 r. M. Hellmich uzupełnił te dane o podanie lokalizacji, wymiarów oraz ich sylwetek. Do sierpnia 1979 r. zabytek znajdował się w murze otaczającym teren kościoła
GPS: 50.924571, 15.869615
Posadowiony przy wewnętrznej stronie muru w odległości ok. 12 m na lewo (północ) od kościoła św. Jana Chrzciciela.
Kamienny krzyż z rytem korda. Długość całkowita rytu 53 cm, ryt głowni 42×5 cm. Brak prawego ramienia krzyża. Krzyż sklejony po złamaniu na wysokości 43 cm od góry.
100×37×20 cm, długość całkowita 124 cm, piaskowiec.
Rys historyczny
W 1891 r. H. Lutsch podał pierwszą informację o dwóch krzyżach z rytami, w tej miejscowości. W 1923 r. M. Hellmich uzupełnił je z podaniem lokalizacji, wymiarów oraz ich sylwetek. Do sierpnia 1979 r. krzyż znajdował się w murze otaczającym teren kościoła.
Kościelec (niem. Hochkirch), gm. Krotoszyce
Rys historyczny
W 1923 r. M. Hellmich podał pierwszą informację o tym zabytku, jego wymiarach, lokalizacji, zamieszczając również sylwetkę.
GPS: 51.148747, 16.136886
Posadowiony na placu kościoła Najświętszego Serca Pana Jezusa, w odległości 25 m na wschód od bramki wejściowej.
Kamienny krzyż.
118×69×24 cm, piaskowiec.
Mierczyce (niem. Mertschütz), gm. Wądroże Wielkie
Rys historyczny
W 1891 r. H. Lutsch podał pierwszą informację o istnieniu krzyża w tej miejscowości. W 1923 r. M. Hellmich rozszerzył tę informację, podając jego lokalizację, wymiary, materiał i sylwetkę.
GPS: 51.093419, 16.312193
Wmurowany w wewnętrzną część muru otaczającego teren kościoła NMP od strony północno – wschodniej w odległości 9 m na lewo (północny – wschód) od bramki wejściowej.
Kamienny krzyż. Złamany na wysokości ok. 82 cm od góry. Posiada dolną aureolę, obecnie zasłoniętą tynkiem.
153×84×25 cm, długość całkowita 186 cm, piaskowiec.
GPS: 51.127911, 16.282982
Wstawiony w mur otaczający od strony południowej teren kościoła Matki Boskiej Częstochowskiej, w odległości 12 m na zachód od bramki wejściowej. Trzon tego krzyża jest wmurowany w ten sam mur w odległości 8 m na zachód od bramki wejściowej.
Kamienny krzyż, trzon tego obiektu wmurowany (poziomo) oddzielnie 4 m na prawo.
53×96×… cm. Trzon krzyża 88×(32–40)×… cm, piaskowiec.
Rys historyczny
W 1923 r. M. Hellmich podał pierwszą informację o zabytku, jego wymiarach, lokalizacji, zamieszczając również sylwetkę.
GPS: 51.127916, 16.282995
Wstawiony ukośnie w mur otaczający od strony S teren kościoła Matki Boskiej Częstochowskiej, w odległości 10 m na W od bramki wejściowej. Trzon tego krzyża został wmurowany (poziomo) poniżej (częściowo zakryty ziemią).
Kamienny krzyż, trzon tego obiektu wmurowany poniżej.
65×63×… cm. Trzon krzyża 129×…(min. 20)×… cm, piaskowiec.
GPS: 51.226699, 15.844717
Wmurowany od strony zachodniej po zewnętrznej stronie muru otaczającego teren kościoła Matki Boskiej Częstochowskiej, w odległości 18 m na południe od zachodniej bramki wejściowej.
Kamienny krzyż z rytem kuszy 50×45 cm, naciąg 15×7 cm, stopka ø 7 cm.
62×58×… cm, krzyż wystaje z muru 7 cm, piaskowiec.
Rys historyczny
W maju 2003 r. podczas poszukiwania krzyża z rytem miecza odnaleziono ten obiekt z przedstawieniem kuszy. Dawniej nieznany i nieopisywany.
GPS: 51.226588, 15.845407
Posadowiony 1 m na lewo (zachód) od S bramki wejściowej, przed murem otaczającym teren kościoła pw. Matki Boskiej Częstochowskiej od strony południowej.
Kamienny krzyż z rytem korda lub miecza 82×22×7 cm, głownia 60×7 cm, rękojeść 18×6 cm, brak głowicy.
102×72×25 cm, zlepieniec.
Rys historyczny
Przypadkowo odnaleziony w 2002 r., dawniej nieznany i nieopisywany.
Rys historyczny
W 1898 r. S. Beck podał pierwszą informację o kamiennym krzyżu w tej miejscowości. Natomiast w 1923 r. M. Hellmich po raz pierwszy podał szerszy opis zawierający lokalizację, wymiary, materiał oraz sylwetkę zabytku z rytem korda.
GPS: 50.999003, 15.675164
Przy zakręcie drogi do Czernicy, w odległości 10 m na północ od pomnika ofiar I wojny światowej.
Kamienny krzyż ze słabo już widocznym rytem, prawdopodobnie korda (ostrzem skierowany do góry). Z drugiej strony również słaby ryt noża – kordu. Brak możliwości zwymiarowania.
84×66×26 cm, piaskowiec.
GPS: 50.986514, 15.674890
Po lewej (wschodniej) stronie leśnej drogi do Strzyżowca, w odległości 1600 m na południe od pomnika ofiar I wojny światowej.
Kamienny krzyż z rytem kuszy 54×42×7 cm, na ramieniu ryt krzyżyka 14×8 cm.
78×97×30 cm, piaskowiec.
Rys historyczny
W 1923 r. M. Hellmich podał pierwszą informację o krzyżu z określeniem lokalizacji, wymiarów, materiału i sylwetki.
GPS: 51.148772, 15.771917
Posadowiony po pólnocnej stronie drogi, naprzeciw domu nr 35.
Kamienny krzyż. Na głowie wtórny ryt daty 1945 i słabo widoczne litery KM. Po bokach 6 otworów o wymiarach: po prawej stronie 9×6×3,5 oraz 4×4×3,5 cm, po lewej 6×6×4 cm. Prawdopodobnie są nikłe ślady po rycie miecza lub korda, brak możliwości zwymiarowania, gdyż po wybudowaniu nowego domu krzyż wstawiono w skarpę tyłem do drogi uniemożliwiając zobaczenie rytu.
Rys historyczny
1923 r. M. Hellmich podał pierwszą informację o krzyżu (wówczas wmurowanym), jego wymiarach, lokalizacji, zamieszczając również sylwetkę (bez rytu). W 1974 r. podczas remontu muru obiekt został wyjęty i postawiony przy nowym ogrodzeniu.
GPS: 51.153975, 16.175688
Posadowiony przy murze placu kościoła św. Bartłomieja, po wewnętrznej stronie w odległości 10 m na wschód od bramki wejściowej.
Kamienny krzyż z rytem miecza o wymiarach 110×26×5 cm, głownia 82×5 cm, rękojeść 25×5 cm, głowica ø 7 cm.
126×81×24 cm, piaskowiec.
GPS; 51.123286, 15.755537
W pobliżu wsi Nowe Łąki. Ewidencyjnie przypisywany Pielgrzymce. Około 400 Na południowy-wschód od szczytu Długotki 290 m npm
Krzyż z doskonale zachowaną inskrypcją: 1808 Ist ein Geh: Man gef: word: Den Den 14 Oct. We współczesnym języku niemieckim można tłumaczyć: Den 14. Oktober ist ein gehangter Mann gefunden Worden. W tłumaczeniu na język polski: 14 października 1808 roku został (tutaj) znaleziony powieszony mężczyzna. Nieznane są szczegóły wydarzenia i miejsce pochowania wisielca
86x51x21, piaskowiec
Rys historyczny
Został odnaleziony w październiku 2013 roku, przez leśniczego Wojciecha Grzywę oraz podleśniczego Jarosława Rudnickiego podczas wykonywania obowiązków służbowych. Wcześniej ułamany leżał pod leśną ściółką.
GPS: 51.119071, 15.753413
Posadowiony w lesie po północnej stronie drogi do Lwówka Śląskiego (DW364), w odległości 90 m na północ od oznaczonego (ostrego) zakrętu drogi, w odległości 1200 m na zachód od domu Nowe Łąki nr 1
Kamienny krzyż z podwójnym rytem poziomicy i kielni. Przedstawienie poziomicy: 21×41 cm z pionem 17 cm. Ryt kielni: długości 33 cm, łopatka kielni 18×15 cm. Był złamany na wysokości 69 cm od góry.
74×72×27 cm, piaskowiec.
Rys historyczny
W maju 2004 r. obiekt odnaleziono, a w lipcu tegoż roku sklejono. Krzyż, ponieważ nie posiadał trzonu, został postawiony na obrobionym kamieniu o wymiarach: 48×33×31 cm, którego zadaniem było zastąpienie brakującego trzonu.
Rys historyczny
Krzyż wydobyty z ziemi w 2014 r. podczas budowy przystanku PKS. Obiekt dawniej nie był znany.
GPS: 50.936419, 16.033787
Trzon krzyża posadowiony obok przystanku PKS i dużego drewnianego krzyża, przy rozwidleniu dróg, 200 m przed tablicą z nazwą miejscowości.
Pozostał jedynie trzon krzyża. Ślady po odłamanych ramionach.
180×51×18 cm, granit.
GPS: 51.070665, 15.863404
Wmurowane w ogrodzeniu gospodarczym, w niewysokim murku stanowiącym przedłużenie ogrodzenia nieczynnego już cmentarza przy zrujnowanym kościele NMP z XIII w. Krzyże są częściowo zasłonięte wybudowaną współcześnie ceglaną wędzarnią, jednak widoczne ze ścieżki wiodącej do ruin kościoła NMP, od strony domu nr 45.
60×87×… cm, piaskowiec. Obiekt jest wysunięty przed lico muru ok. 12 cm.
Piotrowice (niem. Peterwitz), gm. Męcinka
Rys historyczny
W 1926 r. M. Hellmich podał pierwszą informację o istnieniu tego krzyża w tej miejscowości. W 1931 r. uzupełnił informacje, określając dane o obiekcie: krzyż przy drodze, w ogrodzie Schönwäldera nr 21, wymiary 118×84×27 cm, piaskowiec.
GPS: 51.049837, 16.126603
Posadowiony po południowej stronie drogi, naprzeciw domu nr 144.
Kamienny krzyż z rytem miecza 92×25 cm, głownia 67×6 cm, rękojeść 16×4,5 cm, głowica ø 8 cm. Dolna aureola o promieniu r ≈ 16 cm oraz grubości żebra 12 cm.
114×82×29 cm, zlepieniec.
Prusice (niem. Prausnitz), gm. Złotoryja
Rys historyczny
Odnaleziony w 1982 r, dawniej nie był znany i opisywany.
GPS: 51.111210, 15.984605
Wmurowany 2 m na północ od wschodniej bramki wejściowej na teren kościoła św. Jadwigi.
Kamienny krzyż, brak trzonu.
53×79×… cm, piaskowiec.
Rochów (niem. Armenruh), gm. Pielgrzymka
Rys historyczny
W 1923 r. M. Hellmich podał pierwszy opis krzyża z określeniem lokalizacji, wymiarów, materiału, cytacją inskrypcji i zamieszczeniem sylwetki. Po 1945 r. został połamany. W maju 2004 r. naprawiono go, a ramię sklejono. Drugie ramię zaginęło przed 1980 r. i dotychczas nie zostało odnalezione.
GPS: 51.100342, 15.730381
Posadowiony na skraju lasu, po północnej stronie polnej drogi do wsi Pieszków, w odległości 1000 m na północny-zachód od domu nr 136 Rochów-Twardocice.
Kamienny krzyż z inskrypcją w 7 rzędach i datą 1775, wysokość liter 4 cm. Ryt krzyżyka 4×4 cm. Prawdopodobna treść napisu: Anno 1775 / d.24 Dezeb./ Verlohr alhier Gottlieb Auss… (?) /gebürtig von Ottendorf / sein Leben / durcheinen / Wagen. W tłumaczeniu: W roku 1775 / dnia 24 grudnia / stracił tutaj Gottlieb Auss… / z rodu Ottendorfów / swoje życie / przejechany / wozem.
92×56×22 cm, długość całkowita 173 cm, piaskowiec.
Rokitnica (niem. Röchlitz), gm. Złotoryja
Rys historyczny
Odnaleziony w 1982 r., dawniej nie był znany i opisywany.
GPS: 51.128228, 15.981811
Wmurowany 5 m na zachód od południowje bramki wejściowej do kościoła św. Michała Archanioła (dawniej św. Bartłomieja).
Kamienny krzyż z bliżej niezidentyfikowany rytem, prawdopodobnie miecza. Brak możliwości zwymiarowania.
106×85×… cm, długość całkowita 173 cm, piaskowiec.
Sichów (niem. Seichau), gm. Męcinka
Rys historyczny
W 1922 r. M. Hellmich podał pierwszą informację o istnieniu krzyża w tej miejscowości, a w 1923 r. rozszerzył ją o lokalizację, wymiary, materiał i sylwetkę.
GPS: 51.096712, 16.053068
Wmurowany w zewnętrzną południową stronę muru otaczającego teren placu kościoła Niepokalanego Poczęcia NMP w odległości 15 m na wschód od południowej bramki wejściowej.
Kamienny krzyż z rytem włóczni (lub glewii) 150×7×5 cm, grot 69×7 cm, drzewce 81×5 cm. Dolna aureola o promieniu ≈ 20 cm.
188×73×… cm, dawniej mierzył 222 cm wysokości, zlepieniec.
Siedlęcin (niem. Boberröhrsdorf), gm. Jeżów Sudecki
GPS: 50.957236, 15.681395
Ustawiony na łące, w odległości ok. 30 m w kierunku wschód od drogi asfaltowej i około 250 m na południe od granicy pomiędzy miejscowościami Siedlęcin i Strzyżowiec.
Kamienny krzyż z rytem daty: 1511. Wysokość cyfr 7 cm.
88×80×36 cm, piaskowiec.
Rys historyczny
W 1909 r. M. Hellmich podał pierwszą informację o tym krzyżu, natomiast w 1923 r. uzupełnił ją, podając lokalizację, wymiary i sylwetkę obiektu z rytem daty 1511.
GPS: 50.936893, 15.687695
Wstawiony na wysokości ok. 30 cm od poziomu gruntu w murowaną skarpę, w odległości 9 m na prawo od wejścia na posesję domu przy ul. Długiej 20 (od strony wschodniej).
Kamienny krzyż, bez ramion, umieszczony poziomo. Ryt topora (ostrze skierowane ku dołowi). Wymiary rytu długość 63 cm, szerokość 20 cm. Obok kamień 43×30 cm z rytem krzyżyka 14×13 cm, głębokość rytu 1,5 cm.
125×27(dół 36)×… cm, piaskowiec.
Rys historyczny
Krzyż odnaleziony dopiero 6 września 1988 r., wcześniej nie był opisywany.
Skała (niem. Skohl/Weidenwerder), gm. Wądroże Wielkie
Rys historyczny
W 1909 r. M. Hellmich podał pierwszą informację o istnieniu krzyży w tej miejscowości. W 1923 r. ten sam autor rozszerzył tę informację, podając lokalizację, wymiary, materiał oraz ich sylwetki.
Krzyż 1 i 2
GPS: 51.085679, 16.304698
Dwa krzyże posadowione w murze posesji domu nr 25, po lewej stronie drogi do Luboradza, naprzeciw domu nr 9.
Kamienny krzyż.
122×51×21 cm, piaskowiec.
Skorzynice (niem. Hartliebsdorf), gm. Lwówek Śląski
Rys historyczny
W 1909 r. M. Hellmich podał pierwszą informację o istnieniu kamiennego krzyża w tej miejscowości, natomiast w 1923 r. zamieścił szerszy opis, uwzględniając lokalizację, wymiary, materiał oraz sylwetki tych obiektów z rytami.
GPS: 51.133876, 15.725744
Posadowiony po wschodniej stronie zbiegu polnych dróg wiodących z wsi Czaple, Skorzynice i Nowej Wsi Grodziskiej, przy niebieskim szlaku turystycznym.
Kamienny krzyż z bliżej niezidentyfikowanym rytem (prawdopodobnie korda) długości 46 cm i szerokości głowni 5 cm.
105×69×28 cm, piaskowiec.
GPS: 51.130656, 15.724989
Posadowiony na skraju lasu, po wschodniej stronie polnej drogi do wsi Czaple, w odległości 1200 m od drogi do Lwówka Śląskiego (DW364).
Kamienny krzyż z rytem włóczni 85×5×2,5 cm, krzyżyka 11×11×2,5 cm i liter FV.
160×90×23 cm, piaskowiec.
Słup (niem. Schlaup), gm. Męcinka
GPS: 51.096813, 16.100717
Cztery obiekty posadowione przed murem otaczającym teren kościoła Wniebowzięcia NMP, po południowej stronie, przy drodze, którą wytyczono zielony szlak turystyczny. Pierwszy krzyż w odległości 5 m na wschód od południowej bramki wejściowej na teren placu kościelnego.
Rys historyczny
W 1891 r. H. Lutsch podał pierwszą wzmiankę o istnieniu krzyży w tej miejscowości. W 1923 r. M. Hellmich rozszerzył tę informację, podając lokalizację, wymiary, materiały oraz ich sylwetki.
Kamienny krzyż z rytami z obu stron. Z tyłu (od strony muru) ryt kuszy 50×34×5 cm. Naciąg 18×5 cm, stopka ø 12 cm. Z przodu ryt kuszy 70×57×6, stopka ø 11 cm. Dolna aureola nieregularna, grubość żebra 10 cm.
116×80×32 cm, piaskowiec.
Kamienny krzyż z rytem miecza od strony muru. Wymiary rytu: 110×30×8 cm, głownia 78×8 cm, rękojeść 28×5 cm, głowica ø 8 cm.
116×59×22 cm, piaskowiec.
Kamienny krzyż z dolną aureolą podłużną o długości 38 cm i grubości żebra 12 cm.
112×58×27 cm, piaskowiec.
Kamienny krzyż z dolną aureolą podłużną o długości 40 cm i grubości żebra 11 cm.
86×72×27 cm, piaskowiec.
Rys historyczny
W 1909 r. M. Hellmich podał pierwszą wiadomość o krzyżu we wsi Koskowice (gdzie pierwotnie stał). W 1910 r. S. Beck uściślił, że obiekt ten: stoi przy drodze w Koskowicach. W 1923 r. ponownie M. Hellmich podał informacje o trzech krzyżach we wsi Koskowice, w tym dla pierwszego obiektu zamieścił wymiary, lokalizację, materiał i sylwetkę. Dawniej krzyż ten stał (wraz dwoma innymi) w Koskowicach przy rozwidleniu dróg do Kłębanowic i Taczalina. Ok. 1986 r. dwa zabytki (wykopane i leżące) zostały przeniesione na obecne miejsce, a jeden (najmniejszy) zaginął.
GPS: 51.157809, 16.390664
Krzyż postawiony przed murem otaczającym teren kościoła Męki Pańskiej, od strony południowej.
Kamienny krzyż. Dolna aureola o promieniu ≈ 25 cm i grubości żebra do 12 cm.
104×76×27 cm, piaskowiec.
Uniejowice (niem. Leisersdorf), gm. Zagrodno
Rys historyczny
W 1923 r. M. Hellmich podał informację o lokalizacji, wymiarach, materiale, zamieszczając sylwetkę.
GPS: 51.158592, 15.855550
Posadowiony w ogrodzie domu nr 72b w odległości 48 m na wschód od drogi do Wojcieszyna i 8 m na południowy – wschód od naroża budynku.
Kamienny krzyż z bardzo słabo widocznym śladem rytu kuszy 50×63×5 cm, napinacz 10×5 cm, stopka ø 15 cm. Na głowie wnęka ø 11 cm o głębokości 10 cm. Po bokach obiektu znajdują się otwory 9×9×8 cm, 7×7×3 cm, 10×6×3 cm i 7×7×5,5 cm.
82×86×29 cm, piaskowiec.
Wągrodno (niem. Wangten), gm. Ruja
Rys historyczny
W 1923 r. M. Hellmich podał pierwszą informację o krzyżu, jego wymiarach, lokalizacji, materiale, zamieszczając również sylwetkę.
GPS: 51.199003, 16.384123
Wmurowany w rogu muru otaczającego teren kościoła Najświętszego Serca Pana Jezusa, w odległości 5 m na zachód od północnej bramki wejściowej.
Kamienny krzyż ze słabo już widocznym rytem partyzany (włóczni) 63×8×4,5 cm, grot 29×8 cm.
76×95×… cm. Brak dolnej części trzonu, długości 56 cm, piaskowiec.
GPS: 51.198561, 16.384237
Wmurowany 3 m na lewo od południowej bramki wejściowej na teren placu kościoła Najświętszego Serca Pana Jezusa (obok domu nr 34).
Kamienny krzyż z rytem kuszy 45×35×5 cm, stopka ø 4 cm, naciąg 20×5 cm.
99×87×22 cm, piaskowiec.
Wiadrów (niem. Wederau), gm. Paszowice
Rys historyczny
W 1926 r. M. Hellmich podał pierwszą informację o krzyżu w tej miejscowości. W 1931 r. uzupełnił ją: przed murem cmentarza przykościelnego na lewo od bramy, 93×100×23 cm, czerwony piaskowiec
GPS: 50.979535, 16.178600
Posadowiony po zewnętrznej stronie muru otaczającego teren kościoła Krzyża Świętego w odległości ok. 10 m na zachód od południowej bramki wejściowej.
Kamienny krzyż. Pełna aureola o promieniu ≈ 35 cm i grubości żebra 13 cm. Bruzda długości 12 cm, głębokości 6 cm i szerokości 4 cm.
78×100×23 cm, piaskowiec
Wilków (niem. Wolfsdorf), gm. Złotoryja
Rys historyczny
W 1926 r. M. Hellmich podał pierwszą informację o krzyżu w tej miejscowości, a w 1931 r. uzupełnił dane o lokalizacji, pisząc: krzyż we wsi po północnej stronie drogi. Po 1945 r. traktowany jako zaginiony. Odnaleziony, ale bez trzonu w lipcu 1995 r.
GPS: 51.091940, 15.928302
Posadowiony w ogrodzie przed murem otaczającym teren kościoła Niepokalanego Poczęcia NMP, 25 m na północny – zachód od bramki wejściowej na teren posesji domu nr 54.
Górna część kamiennego krzyża (brak dolnej części trzonu). Krzyż z rytem miecza 77×39×7 cm. Widoczna część rytu głowni 39×7 cm, rękojeść 33×6 cm, głowica ø 10 cm. Obiekt posiada dolną aureolę o promieniu ≈ 20 cm, oraz grubości żebra 12 cm.
81×82×26 cm, piaskowiec.
Złotoryja (niem. Goldberg), gm. Złotoryja
GPS: 51.141862, 15.923645
Rys historyczny
W 1909 r. M. Hellmich i P. Kutzer wymieniali Złotoryję jako miasto, w którym zlokalizowane były kamienne krzyże. W 1923 r. M. Hellmich podał dla dwóch wówczas istniejących opis lokalizacyjny, wymiary, materiał, sylwetki oraz informację o zaginionym trzecim krzyżu.
Posadowiony 5 m na wschód poniżej drogi do Chojnowa (DW328), za rowem, na skraju lasu, w odległości 50 m na południowy – wschód od rozwidlenia drogi do Pyskowic.
Kamienny krzyż z bardzo słabym zarysem rytu (miecz?), brak możliwości zwymiarowania, poza fragmentem prawdopodobnie głowni 58×4 cm, u góry krzyżyk 13×12 cm. Mocno zniszczone lewe ramię.
109×51×28 cm, zlepieniec.
